img2
काठमाडौँको हावामा घातक  एस्बेस्टोस,  क्यान्सर हुने सम्भावना

कोरोना अर्थात कोभिड १९ का कारण नेपाल लकडाउनमा रहेको छ । उद्योग कल कारखाना तथा सवारी साधन बन्द भएका कारण आकाश सफा देखिएको र काठमाडौं उपत्यकाबाट देखिन हिम श्रृखंलाले प्रदूषण घटेको भान धेरैलाई हुन सक्छ । तर  एक वर्ष अघि गरिएको अध्ययन अनुसार काठमाडौंको हावामा एस्बेस्टोसका कण रहेको सार्वजनिक भएको छ ।

अध्यता भानु बहादुर न्यौपाने अमिता शर्मा , बसन्त गिरी, महेश कुमार जोशीले गरेको अध्ययन अनुसार अबेस्टोसको कणहरु भएको प्रमाणित भएको हो । उक्त अध्ययनका क्रममा काठमाडौंको विभिन्न ११ स्थानबाट हावाको नमूना संकलन गरिएको हो । संकलन गरिएको हावालाई एक्स रे , आइ आर लगायतका उपकरण तथा प्रविधिको प्रयोगबाट धुलोको मिश्रण विश्लेषण गर्दा अबेस्टोस को कण फेला परेको पुष्टि भएको छ । नेपाल सरकारले अबेस्टोस को प्रयोग तथा ओसार पसार मा प्रतिबन्ध लगाई सकेको छ ।

एस्बेस्टोस  प्राकृतिक रूपमा हुने छ किसिम सिलिकेट खनिज हो। एस्बेस्टोस एक उत्कृष्ट विद्युतीय इन्सुलेटर र  तातो प्रतिरोधी भएको हुनाले, धेरै वर्षसम्म यसलाई निर्माण सामग्रीको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो क्ष् त्यस्ता प्रयोग गरिएको एबेस्तोस विभिन्न प्रक्रियाबाट टुक्रिएर हावामा आइ  फोक्सो सम्म पुगी क्यान्सर गराउने भएको हुँदा यसको प्रयोगले जनस्वास्थ्यमा विरकल समस्या पैदा गर्दछ । 

एस्बेस्टोस फाइबर शरीर भित्र जाँदा  एस्बेस्टोसिस र फोक्सो क्यान्सर सहित विभिन्न गम्भीर समस्या निम्त्याउन सक्छ। जब एस्बेस्टोस धूलोले जनस्वास्थ्यमा विरकल समस्या पैदा गर्दछ भन्ने स्वास्थ्य खतराहरूको सार्वजनिक भयो, अधिकांश देशहरूमा यसको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाईएको छ । यसको बावजुद, पहिला प्रयोग भएको बाट हुने एक्सपोजरको नतिजा देखिन दशकौं लाग्न सक्छ, कम्तिमा वार्षिक १,००,००० मानिस एस्बेस्टोस एक्सपोजरसँग सम्बन्धित रोगबाट मर्दछन्। यो अहिले प्रख्यात स्वास्थ्य र सुरक्षा जोखिम हो  ।

यदि तपाईंलाई तपाईंको घर वा कार्यस्थलमा एस्बेस्टोस रहेको शंका छ भने, सम्भव भएमा सामग्रीलाई एक्लै छोड्नुहोस् वा त्यसलाई राम्रो संग ढाक्नुहोस । एस्बेस्टोस युक्त सामग्रीको एक्सपोजर न्यूनतम हुन्छ जबसम्म उनीहरू राम्रो अवस्थामा हुन्छन् र विचलित हुँदैन।जबसम्म तपाई सामग्रीहरू काट्नु हुँदैन, काटिएको वा फ्याँकिनु हुँदैन , तब फाइबरहरू हावामा फैलने सम्भावना हुँदैन न। यदि तपाईं पुनस् निर्माण गर्न, हटाउन वा एस्बेस्टोस सफा गर्न आवश्यक छ भने, विज्ञको सहयोग लिन कदापी नबिर्सनुहोस।

लेखन सहयोग: केशव पौडेल केमिस्ट, वातावरण विभाग 

 

Give Us Feedback